İbadet Nedir? Kaça Ayrılır?

İslam’da ibadet nedir, kaça ayrılır? İslam hukukuna göre ibadet çeşitleri temel kaynaklar ışığında kısa biçimde anlatılıyor.

İslam ahlâk ve hukukunda ibadet; kalpten bedene, maldan cana uzanan geniş bir teslimiyet dairesini ifade ediyor.

İbadet Nedir?

İbadet; sözlükte “itaat etmek, boyun eğmek, kulluk etmek ve tevazu göstermek” anlamına gelir.

Dinî bir terim olarak ise; fiil ve niyete bağlı olarak yapılmasında sevap olan, Allah’a tazim ve yakınlık ifade eden şuurlu bir itaattir (TDV İA, “İbadet” md.).

İbadetler Kaça Ayrılır?

İslam âlimleri ibadetleri genel olarak kalbî, bedenî, malî ve hem mal hem bedenle yapılan ibadetler şeklinde tasnif eder:

Kalbî İbadetler

İman, ihlas, niyet, tefekkür, marifet, sabır ve takva kalbî ibadetlerdendir. Bu grup ibadetin ruhunu oluşturur. Kalpteki bu şuur ve samimiyet, dış azalarla yapılan tüm amellerin kabulü için ön şarttır (Gazâlî, İhyâ-u Ulûmi’d-Dîn).

Bedenî İbadetler

Namaz, oruç, zikir, dua, ana-babaya iyilik ve sıla-i rahim bedenî ibadetlerdendir. Sadece vücut ve dil ile yerine getirilen mükellefiyetlerdir. Bu ibadetlerde temel kural, kişinin bizzat kendisinin yapmasıdır; başkasına vekalet verilmesi geçerli değildir (İbn Âbidîn, Reddü’l-Muhtâr).

Malî İbadetler

Zekât, sadaka, kurban ve Allah yolunda infak malî ibadetlerdendir. Servet ve maddi imkânlar kullanılarak yapılır. İslam bilginleri bu ibadetleri, malın şükrü ve toplumsal adaletin anahtarı olarak tanımlar (Mevsılî, el-İhtiyâr).

Hem Mal Hem Bedenle Yapılan İbadetler

Hac ve cihat hem malî hem bedenî ibadetlerdendir. Yerine getirilmesi için hem fiziksel sağlık ve güç hem de maddi harcama gerekir. Kulun canı ve malıyla sınandığı en kapsamlı teslimiyet halidir (Kâsânî, Bedâiü’s-Sanâi).

İbadet Nedir, Kaç Çeşittir? | İLAMTV