NAVTEX Nedir, Ne İşe Yarar?

Mavi Vatan’ın dijital kalkanı NAVTEX nedir, neden ilan edilir? NOTAM’dan farkı ne? İşte stratejik haklarımızı tescilleyen sistemin tüm detayları.

Haberlerde sıkça duyduğumuz NAVTEX; deniz emniyetinden askeri tatbikatlara kadar kritik bilgileri gemilere ulaştıran uluslararası bir güvenlik ağı olarak biliniyor.

NAVTEX Nedir ve Açılımı Ne?

NAVTEX (Navigational Telex); denizcilerin seyir güvenliğini sağlamak amacıyla uluslararası frekanslar üzerinden gemilere yazılı hava raporları, seyir uyarıları ve acil durum mesajları ileten otomatik bir haberleşme sistemidir. Uluslararası denizcilik literatüründe “Navigational Telex” (Seyir Teleksi) kelimelerinin birleşiminden oluşan bu teknoloji, orta frekansta (518 kHz) yayın yaparak gemilere metin halindeki emniyet bilgilerini iletir. Düşük maliyetli ve basit bir radyo ara yüzü sayesinde gemi kaptanları, bölgedeki risklerden anlık olarak haberdar olur (International Maritime Organization – IMO).

Türkiye’nin bu frekansları yöneten 4 ana istasyonu vardır: Antalya, İstanbul, İzmir ve Samsun. Sistem dünya genelinde 518 kHz frekansı üzerinden İngilizce yayın yaparken; Türkiye, yerel suları için 490 kHz frekansından Türkçe yayın da yapıyor.

Ne İşe Yarar?

NAVTEX’in temel işlevi deniz emniyetini sağlamaktır. Sistem üzerinden şu bilgiler kesintisiz olarak paylaşılıyor:

• Seyir Uyarıları: Bölgedeki tehlikeli akıntılar, yüzen cisimler veya arızalı fenerler.
• Meteorolojik Raporlar: Fırtına uyarıları ve hava durumu tahminleri.
• Arama Kurtarma: Acil durum sinyalleri ve koordinasyon bilgileri.

Neden İlan Ediliyor?

Bir ülkenin NAVTEX ilan etmesi, teknik bir bilgilendirmenin ötesinde çoğu zaman bir egemenlik ilanı anlamına geliyor. Özellikle askeri tatbikatlar, füze atışları veya sismik araştırma faaliyetleri öncesinde ilan edilerek, söz konusu bölgenin “geçici olarak trafiğe kapatıldığı” dünyaya duyuruluyor. Bu ilanlar, uluslararası hukukta bir ülkenin o bölgedeki yetki alanını kullanma iradesini temsil ediyor (T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı).

NAVTEX ve NOTAM Arasındaki Fark Nedir?

Bu iki terim sıkça karıştırılsa da görev sahaları kesin çizgilerle ayrılıyor:

• NAVTEX (Deniz): Denizcilere yönelik olup gemi seyir emniyetini ve deniz yetki alanlarını kapsıyor.
• NOTAM (Hava): Açılımı “Notice to Air Missions” olan bu sistem ise pilotlara yönelik olarak hava sahasındaki kısıtlamaları ve tehlikeli bölgeleri bildiriyor (International Civil Aviation Organisation – ICAO).

Mavi Vatan’ın Stratejik Enstrümanı

NAVTEX ilanları, Türkiye gibi üç tarafı denizlerle çevrili ülkeler için “Mavi Vatan” doktrininin ayrılmaz bir parçasıdır. Mesajın başındaki harf kodları, hangi istasyondan yayın yapıldığını ve içeriğin mahiyetini net bir şekilde ortaya koyuyor. Netice itibarıyla NAVTEX; sadece bir telsiz mesajı değil, Türkiye’nin denizlerdeki kararlılığını uluslararası hukuk zemininde dünyaya ilan eden stratejik bir enstrümandır.

Türkiye’nin NAVTEX İlanı Ne Demek? – Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz | Habertürk