Kentsel Isı Adası Nedir ve Nasıl Oluşur?

Kentsel ısı adası nedir, nasıl oluşur ve etkileri neler? İşte betonlaşmanın şehir iklimi üzerindeki etkileri ve artan sıcaklıkların temel nedenleri…

Küresel ısınma ve kontrolsüz kentleşme, modern şehirleri adeta birer “ısı adası”na çeviriyor. Veriler, büyük şehirlerin çevresindeki kırsal alanlara göre 2 ile 5 derece daha sıcak olduğunu kanıtlıyor. Peki, bu fark neden kaynaklanıyor ve 2026 sonrası bizi nasıl bir tablo bekliyor?

Isı Adası Nedir ve Nasıl Oluşur?

Kentsel Isı Adası (KIA), binaların ve yolların yapısı nedeniyle şehrin ısıyı hapsedip dışarı salmaması durumudur. Bunun temel sebepleri; koyu renkli asfaltın güneş ışığını emmesi, betonun ısıyı depolaması ve terleme yaparak havayı soğutacak bitki örtüsünün eksikliğidir.

Binalar birbirine çok yakın olduğunda, rüzgârın geçişi engelleniyor ve hapsolan sıcak hava atmosfere karışamıyor. Bu durum şehir merkezlerini birer fırın gibi ısıtıyor. (NASA Earth Observatory).

Kentler Fırına Dönüşüyor: Isı Adası Tehlikesi

İklim bilimci Prof. Dr. Levent Kurnaz, şehirlerdeki ısı stresinin hayati bir noktaya geldiğine dikkat çekiyor. Kurnaz’a göre, beton yapılar gündüz emdikleri ısıyı gece boyunca geri salıyor. Bu da gece sıcaklıklarının düşmesini engelleyerek hem uyku kalitesini bozuyor hem de kalp hastaları için ciddi risk oluşturuyor. (Boğaziçi Üniversitesi İklim Merkezi).

Peyzaj Mimarı Prof. Dr. Meltem Erdem Kaya ise çözümün şehirleri yeniden yeşillendirmekten geçtiğini savunuyor. Kaya, şehir içindeki eski dere yataklarının açılması ve rüzgâr koridorlarının korunması gerektiğini belirtiyor. (İklim Masası Raporları).

Isı Adası Etkisi: Gelecekte Neler Bekleniyor?

2026 yılı ve sonrası için yapılan tahminler, ısı adası etkisinin sadece bir sıcaklık sorunu değil, aynı zamanda ekonomik bir kriz olacağını gösteriyor:

• Enerji ve Su Krizi: Artan sıcaklıklar klima kullanımını tavan yaptıracak, bu da enerji altyapısını zorlayacak. Barajlardaki su, yüksek sıcaklık nedeniyle çok daha hızlı buharlaşacak. (İstanbul Planlama Ajansı – İPA).
• Ani Sel Baskınları: Şehir üzerinde biriken aşırı sıcak hava, aniden yükselerek “süper hücre” denilen şiddetli yağışları tetikleyecek. Bu da altyapıyı felç eden kent sellerine yol açacak. (Meteoroloji Genel Müdürlüğü).
• Mekânsal Eşitsizlik: Yeşil alanın az olduğu yoksul mahallelerin, ağaçlıklı bölgelere göre çok daha fazla ısınacağı tahmin ediliyor. Bu durum sosyal dengeleri de sarsacak. (TMMOB Şehir Plancıları Odası).

Uzmanların ortak kararı net; “serin çatılar”, suyu emen asfaltlar ve dikey ormanlar artık bir lüks değil, şehirlerin hayatta kalması için zorunluluk.

Kentsel Isı Adası Etkisi Neden Artıyor? | İstanbul Üniversitesi AUZEF