Erkam b. Ebü’l Erkam Kimdir? Hayatı

Erkam b. Ebü’l Erkam kimdir? Hayatı ve İslam’ın ilk eğitim merkezi kabul edilen Dârü’l-Erkam’ın kuruluşundaki rolü ve önemi.

İslam tarihinin ilk yıllarında adı öne çıkan sahâbîlerden Erkam b. Ebü’l Erkam (r.a.), İslam’ın ilk eğitim merkezi kabul edilen Dârü’l-Erkam’ın sahibi olarak tarihte önemli bir yer edindi (TDV İA, “Erkam b. Ebü’l Erkam” maddesi).

Erkam b. Ebü’l Erkam’ın Hayatı

Yaklaşık 594 yılında Mekke’de dünyaya gelen Erkam b. Ebü’l Erkam, Kureyş kabilesinin Benî Mahzûm koluna mensuptu. Babası Abdümenâf, annesi ise Tümâdır bint Hizyem’dir. Ailesi, Mekke toplumunda itibarlı bir konuma sahipti (İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, III, 242).

İslam’a Girişi ve Dârü’l-Erkam

Erkam b. Ebü’l Erkam, henüz 17–18 yaşlarındayken İslam’ı kabul etti ve ilk Müslümanlar arasında yer aldı. Rivayetlerde Müslüman olanlar arasında yedinci veya on ikinci kişi olduğu aktarılır.

Mekke’de baskıların arttığı dönemde Hz. Muhammed (s.a.v.), tebliğ faaliyetlerini gizli yürütüyordu. Bu süreçte Erkam b. Ebü’l Erkam, Safâ Tepesi yakınındaki evini Müslümanlara tahsis etti. Böylece Müslümanlar güvenli bir ortamda bir araya gelme imkânı buldu (İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, III, 243).

Dârü’l-Erkam Nedir?

Dârü’l-Erkam, İslam’ın ilk yıllarında Müslümanların bir araya geldiği ve Hz. Muhammed’in (s.a.v.) tebliğ faaliyetlerini yürüttüğü ev olarak bilinir. Mekke’de Safâ Tepesi yakınında bulunan bu ev, Erkam b. Ebü’l Erkam’ın mülkiyetindeydi. Baskı döneminde Müslümanlar burada toplanarak, Kur’an ayetlerini öğrendi ve dini eğitim aldı.

Bu yönüyle Dârü’l-Erkam sadece bir ev değil; İslam tarihinin ilk eğitim merkezi ve ilk teşkilatlanma mekânı kabul edilir. Pek çok sahâbî burada İslam’la tanıştı ve yetişti (TDV İA, “Dârü’l-Erkam” maddesi).

Medine Dönemi ve Hizmetleri

Hicretin ardından Medine’ye yerleşen Erkam b. Ebü’l Erkam, Ensar’dan Ebû Talha ile kardeş ilan edildi. Medine’de Züreykoğulları mahallesinde yaşamını sürdürdü.

Bedir, Uhud ve Hendek başta olmak üzere birçok gazvede yer aldı. Bedir Savaşı sonrasında elde edilen ganimetler arasında bulunan ve “merzübân” adı verilen kılıç Hz. Peygamber tarafından kendisine verildi (İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, III, 244).

Okuma-yazma bilmesi sebebiyle bazı resmî görevlerde bulunduğu ve zekât işlerinde görevlendirildiği de rivayet edilir.

Ahlâkı ve Örnek Kişiliği

Erkam b. Ebü’l Erkam, takvası ve sorumluluk bilinciyle tanınan sahâbîler arasında yer aldı. Kendisine verilen görevleri karşılıksız yürüttüğü, yaptığı hizmetleri yalnızca Allah rızası için yerine getirdiği aktarılır.

Kaynaklarda Hz. Ömer’in onun Allah korkusuna dikkat çektiği rivayet edilir. Zühd ve takva sahibi bir sahâbî olarak anılır (İbnü’l-Cevzî, Ṣıfatü’ṣ-ṣafve, I, 442).

Vefatı, Kabri ve İslam Tarihindeki Önemi

Erkam b. Ebü’l Erkam’ın Medine’de vefat ettiği, cenaze namazının Sa‘d b. Ebû Vakkâs (r.a.) tarafından kıldırıldığı rivayet edilir. Vefat tarihi için genellikle Hicrî 53 yılı kabul edilir. Kabri, Medine’de bulunan Cennetü’l-Bakî kabristanındadır. Onun İslam’a en büyük katkısı, Müslümanların ilk eğitim ve tebliğ merkezi kabul edilen Dârü’l-Erkam oldu (İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, III, 244; TDV İA, “Erkam b. Ebü’l Erkam” maddesi).

Erkam Bin Ebü‘l Erkam‘ın Az Bilinen Hayatı | Giresun İl Müftülüğü