Kadirilik Nedir? Kurucusu, Silsilesi, Zikri

Kadirilik nedir? Abdülkadir Geylani Hz. tarafından kurulan Kadiriyye tarikatının silsilesi, zikirleri ve tüm özellikleri haberimizde.

Kâdiriyye, İslam tasavvuf tarihinde etkisi geniş coğrafyalara ulaşan en köklü tarikatlardan biri olarak kabul ediliyor (TDV İA, “Kâdiriyye” md.). Tarikatın kuruluşu, yayılışı, silsilesi ve ibadet pratiğine dair bilgiler klasik ve modern kaynaklarda ayrıntılı biçimde aktarılıyor.

Kadirilik Nedir? Kadiri Tarikatı Hakkında Neler Biliyorsunuz?

İslam tasavvufunun en eski ve en yaygın ekolü olan Kadirilik, asırlardır süregelen manevi derinliğiyle İslam coğrafyasının dört bir yanına mühür vurdu. Abdülkadir Geylani’nin irşadıyla şekillenen bu köklü yolun temel yapısı şu şekildedir:

Kadiriyye (Kadirilik) Tarikatı Nedir?

Kâdiriyye (Kâdirilik), tarikatın kurucusu Abdülkādir-i Geylânî’ye (ö. 561/1166) nispet edilen ve İslâm dünyasının ilk ve en yaygın tasavvuf yollarından biridir.

Kadiriyye Tarikatı Ne Zaman ve Nerede Kuruldu?

Kâdiriyye tarikatının Hicrî 6. yüzyılda (12. yüzyıl) Bağdat’ta şekillendiği kabul ediliyor (TDV İA, “Kâdiriyye” md.). Tarikatın doğuşu, büyük sûfî Abdülkâdir Geylânî’nin sohbetleri ve irşad faaliyetleri etrafında teşekkül etti (eş-Şattî, el-Cevâhiru’l-Kâdiriyye).

Abdülkâdir Geylânî Hazretleri’nin vefatının ardından, halifeleri onun irşad çizgisini sistemli bir yapıya dönüştürerek yolun Kâdiriyye adıyla tarikat kimliği kazanmasını sağladı (Sadık Vicdânî, Tarikatlar ve Silsileleri: Kâdiriyye Silsilenâmesi, s. 15–27).

Kâdiriyye Tarikatı Kurucusu Kimdir?

Tarikatın kurucusu Abdülkâdir Geylânî (ö. 561/1166)’dir. İslâm tasavvuf literatüründe Geylânî’nin kişiliği, zühd ve irfanı, müritleriyle ilişkileri klasikleri etkilemiş bir sûfî olarak tasvir ediliyor (İbn Receb el-Hanbelî, Zeylü Tabakâti’l-Hanâbile, c. 3, s. 220–225).

Bursevî gibi klasik müellifler, onun hayatını teferruatlı anlatırken, tasavvuf anlayışı ve etkisine eserlerinde geniş yer verirler (Rûhu’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân, c. 6, s. 78–81).

Kâdiriyye Tarikatı Nerelerde Yaygındır?

Kâdiriyye, kuruluşundan sonra kısa süre içinde geniş bir coğrafyaya yayıldı.

Irak ve Suriye’de doğan tarikat, 13–15. yüzyıllarda Anadolu’ya yayıldı; zamanla Kuzey Afrika’dan Batı Afrika’ya, Hint altkıtasından Güneydoğu Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyada yaygınlık kazandı.

Modern akademik çalışmalar, tarikatın dünya çapında en yaygın sûfî yollarından biri olduğunu belirtiyor (Journal of the History of Sufism, The Qâdiriyya Order, c. 12, s. 54–73).

Kâdiri Tarikatı Hak mıdır?

Klasik İslâmî kaynaklar, Kâdiriyye’yi Ehl-i Sünnet çizgisinde, akaid ve ibadet anlayışıyla uyumlu bir sûfî yol olarak tanımlıyor (TDV İA, “Kâdiriyye” md.). Bu nedenle birçok müellif, tarikatı İslâmî meşruiyeti olan bir tasavvuf kurumu olarak ele alıyor.

Kâdiriyye Tarikatı Silsilesi (Nakîl Zinciri)

Kâdiriyye’nin manevî silsilesi, klasik sûfî gelenekte olduğu gibi Hz. Peygamber’e (s.a.v.) kadar uzanıyor. Tarikat kaynaklarına göre silsile şu şekilde aktarılıyor:

Hz. Muhammed (s.a.v.) → Hz. Ali → Hasan-ı Basrî Hz. → Habîb el-Acemî Hz. → Dâvûd et-Tâî Hz. → Mârûf el-Kerhî Hz. → Serî es-Sakatî Hz. → Cüneyd-i Bağdâdî Hz. → Ebû Hafs Hz. → … → Abdülkâdir Geylânî Hz. (Sadık Vicdânî, Silsilenâme, s. 22–30; eş-Şattî, el-Cevâhiru’l-Kâdiriyye, s. 45–56).

Bu silsile, tarikatın bağlılık ve yetkilendirme anlayışında temel bir ölçüt kabul ediliyor.

Kâdiriyye, Nasıl Bir Tarikattır?

Kâdiriyye, zühd ve tasavvufî ahlâkı merkeze alan bir yapı olarak öne çıkıyor. Klasik kaynaklarda tarikatın temel özellikleri şöyle sıralanıyor:

• Zühd, tevazu ve takvâya dayalı bir hayat anlayışı benimsenir.
• Sohbet ve irşad, tarikatın en belirgin uygulamaları arasında yer alır.
• Ahlâkî olgunlaşma ve Allah’a yakınlaşma, ritüellerden önce gelir.
• Riyazat (manevî disiplin) ve hizmet, eğitim sürecinin ayrılmaz parçasıdır.

Bu nitelikler, Kâdiriyye’nin klasik sûfî literatürde saygın bir yer edinmesini sağladı (Abdülkâdir Geylânî, Fütûhu’l-Gayb; el-Ghunyatu’l-Tâlibîn).

Kâdirîlik Hangi Mezheptendir?

Abdülkâdir Geylânî’ye göre fıkıh alanında Hanbelî mezhebi öne çıkıyor; tasavvufta ise Cüneydî çizginin etkisi belirgin şekilde hissediliyor (İbn Receb, Zeyl, c. 3, s. 228–230).

Zamanla Kâdirî müridler, bulundukları bölgelere göre Hanefî, Şafiî veya Malikî mezhepleriyle birlikte anılmaya başladı (TDV İA, “Kâdiriyye” md.).

Kâdiriyye Tarikatı Zikir ve Âyinleri Nasıl Uygulanır?

Kâdiriyye’de zikir genellikle cehrî (sesli) yapılıyor. Tarikatın en temel zikir formu ise:

“Lâ ilâhe illallah” şeklinde okunuyor (eş-Şattî, el-Cevâhiru’l-Kâdiriyye, s. 78–81).

Bazı bölgelerde zikre salavât, esmâ-i hüsnâ ve çeşitli tesbihler eşlik ediyor. Zikir halkaları hem bireysel hem de cemaat hâlinde icra ediliyor. Ayrıca tarikatın bazı coğrafi kollarında, müridlerin bir araya geldiği zikir meclislerinde tef ve benzeri ritimler de kullanılabiliyor (Journal of the History of Sufism, c. 12, s. 68–73).

Kâdiriyye’nin Öne Çıkan Özellikleri

Kâdiriyye Tarikatı’nın genel yapısı şu şekilde özetlenebilir:

• 12. yüzyıl Bağdat merkezli bir tasavvuf yoludur (TDV İA, “Kâdiriyye” md.).
• Tarikatın kurucusu Abdülkâdir Geylânî’dir (İbn Receb, Zeyl, c. 3, s. 222).
• Dünya çapında yaygın bir tarikattır (Journal of the History of Sufism, c. 12, s. 54).
• Ehl-i Sünnet çizgisinde bir tasavvuf geleneğini temsil eder (TDV İA, “Kâdiriyye” md.).
• Zikir, sohbet ve ahlâkî olgunlaşma temellidir (el-Cevâhiru’l-Kâdiriyye, s. 78–82).

Kadiriyye Tarikatı Kurucusu Abdülkadir Geylani Hz. Kimdir? | TRT