Anksiyete Nedir? Belirtileri, Çözüm Yolları

Anksiyete (kaygı) nedir, neden ortaya çıkar; hangi belirtilerle kendini gösterir ve günlük yaşamda nasıl kontrol altına alınabilir?

Anksiyete (kaygı), günlük yaşamda herkesin zaman zaman deneyimlediği normal bir duygudur. Ancak, yoğunlaştığında veya kişinin işlevselliğini bozduğunda ciddi bir ruh sağlığı problemine dönüşebilir (DSM-5, APA).

Anksiyete (Kaygı) Nedir?

Anksiyete, ortada gerçek bir tehlike olmasa bile kişinin kendini tehdit altında hissetmesine yol açan yoğun endişe ve huzursuzluk hâlidir. Örneğin, sınav, iş görüşmesi veya önemli kararlar öncesi normal kaygı kişinin motive olmasını sağlar. Fakat, anksiyete bozukluğu, gündelik yaşamı etkileyen, kontrol edilemeyen ve sürekli kaygı hâlidir (Mayo Clinic, Anxiety, 2025).

Belirtileri Nelerdir?

Anksiyete hem psikolojik hem fiziksel belirtilerle kendini gösterir:

Ruhsal ve Duygusal Belirtiler:

• Sürekli ve aşırı endişe
• Huzursuzluk, diken üstünde olma hissi
• Odaklanma güçlüğü
• Kolay sinirlenme (iritabilite)
• Uykuya dalmada güçlük veya sık bölünen uyku

Fiziksel Belirtiler:

• Kalp çarpıntısı
• Nefes darlığı, göğüste sıkışma
• Artan terleme ve titreme
• Kaslarda gerginlik ve ağrılar
• Mide bulantısı, karın ağrısı, sindirim sorunları

Ayrıca, hem bedensel hem ruhsal belirtilerin bir arada görülmesi anksiyetenin önemli bir işaretidir (APA, 2023).

Anksiyete Nasıl Kontrol Altına Alınır?

Anksiyete tedavi edilebilir bir durumdur. Bu nedenle, ilk adım profesyonel yardım almaktır. Tedavi genellikle psikoterapi (özellikle Bilişsel Davranışçı Terapi) ve gerekirse ilaç ile uygulanır (Mayo Clinic, 2025). Buna ek olarak, günlük yaşamda kaygıyı kontrol etme yolları şunlardır:

• Düzenli egzersiz: Yürüyüş, koşu, pilates ve spor endorfin seviyesini artırır ve kaygıyı azaltır.
• Nefes egzersizleri: Yavaş, diyaframdan alınan derin nefesler panik anını kontrol etmeye yardımcı olur.
• Sağlıklı beslenme ve uyku: Kafein ve şekeri sınırlamak, 7–8 saat uyumak stres sistemini dengeler.
• Mindfulness (bilinçli farkındalık): Kişiyi “şu an” farkındalığına getirerek geleceğe yönelik kaygıyı azaltır.
• Sosyal destek: Güven duyulan kişilerle iletişim kurmak, kaygının yarattığı yalnızlık hissini hafifletir.

Ne Zaman Uzman Yardımı Alınmalı?

Kaygı:

• Günlük işleri engelliyorsa
• Sosyal ilişkileri bozuyorsa
• Bedensel belirtiler sık tekrarlıyorsa
• Uyku düzenini etkiliyorsa

Bu durumlarda, psikiyatrist veya klinik psikologdan yardım almak önerilir (DSM-5, APA, Mayo Clinic).

Uyarı: Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel sağlık durumunuz için mutlaka uzman doktora başvurunuz.

Anksiyete Nedir? Belirtileri Nelerdir? | Prof. Dr. Vedat Şar