OSMANLI DENİZCİLERİ İZLANDA’YI FETHETTİ

Trablus, Tunus ve Cezayir limanlarından Küçük Murat Reis riyasetinde hareket eden Osmanlı denizcileri; İrlanda ve Büyük Britanya adalarına düzenledikleri seferler sırasında İzlanda’yı fethettiler.

İngiltere’nin güneybatısındaki Lundy Adası (1625-1630) Osmanlı denizcileri tarafından ele geçirilerek, kuzeye yapılan harekâtlar (ﺣﺮﻛﺎﺕ) için üs olarak kullanılmaya başlandı. Denizcilerimiz Bristol Kanalı’nın açığında Lundy Adası’nı almakla Bristol liman ağzına hakim oldular. İngiltere, yıllarca Osmanlıları Lundy ve Scillya adalarından atamadı İngiltere Kralı James ve oğlu Charles’ın tüm çabalarına rağmen İngiltere kıyılarına sadece 10 km mesafedeki bu küçük ada yaklaşık 5 yıl boyunca Osmanlı denizcilerinden geri alınamayınca birçok İngiliz amirali, Kral tarafından görevden alındı. 1631’den itibaren ise denizcilerimiz, İngiliz limanlarını yıllık vergiye bağladılar ve İngiltere’nin Bristol, Plymouth, Southampton ve İrlanda’nın Cork ve Baltimore gibi birçok limanları Osmanlı denizcileri tarafından denetim altına alındı ve Atlantik ortasında yüzlerce İngiliz, İspanyol ve Hollanda gemisi ele geçirildi.

1627 yılında 10 gün içinde 27 İngiliz gemisi Osmanlı denizcileri tarafından zapt (ﺿﺒﻂ) edildi. 19 Haziran 1631 gecesi İrlanda’nın Baltimore Limanı da Osmanlılar tarafından zapt edildi. Hatta meşhur şair Thomas Usborne Daways’in söz konusu hadise ile ilgili olarak 56 mısralık uzun bir şiir yazdığı da haber merkezimize ulaşan bilgiler arasında. 1609-1616 yılları arasında  ise 466 İngiliz gemisi Osmanlı denizcilerince ele geçirildi ve bu sayıya 1625’te Plymouth’dan 25 gemi daha eklendi. Bütün Britanya kıyılarını hedef alan Osmanlı denizcileri 1677-1680 yılları arasında 160 İngiliz gemisini ele geçirdiler. Osmanlı denizcileri tarafından ele geçirilen gemilerin listesi 1682’de Londra’da yayınlandı. İngiliz kaynaklarına göre bu gemilerde yaklaşık olarak 7000 ila 9000 arasında İngiliz esir edildi.

Yine 1627 yılında; Murat Reis, 12’si kadırga 15 parçadan oluşan donanması ile İzlanda’ya giderken ilk önce Manş Denizi’nden geçti, sonra Kuzey Denizi boyunca Danimarka ve Norveç kıyılarını topa tutarak, 20 Haziran 1627 tarihinde İzlanda sahillerine ulaştı. Ülkenin Austurland denilen doğu bölgesi ile İzlanda kıyılarına çok yakın konumda bulunan Vestmannaeyjar adası Cezayir’den denize açılan Osmanlı denizcileri tarafından vuruldu. Denizcilerimiz, 16 Temmuz tarihine kadar 26 gün boyunca İzlanda’yı işgal altında tuttular. Sefer sonunda, 400 köle ve birçok ganimet (ﻏﻨﻴﻤﺖ) ile birlikte 27 günlük bir yolculuktan sonra 12 Ağustos’ta Cezayir’e geri döndüler.

Bu kuşatmanın ardından İzlanda da ilginç bir yasa yürürlüğe girdi ve Türk öldürmek cinayet suçu olarak tanımlanmaktan çıkarıldı. (Bu yasa İzlanda’da 1972’ye kadar yürürlükte kalmaya devam etmiştir.)

Küçük Murat Reis’in esirleri arasında bulunan Piskopos Olaf Eigilsson, konuyla ilgili olarak kaleme aldığı eserinde; Türklerin ve Müslümanların kendilerine çok iyi davrandıklarını hatta kendi yediklerinden onlara verdiklerini ve daha sonra esaretten kurtulduklarını ifade etti.

Atlantik ve Baltık denizlerindeki başarılarıyla dikkat çeken Küçük Murat Reis’le ilgili olarak elimize ulaşan bilgilerse şu şekilde: Murat Reis, (1570-1641) 17. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’na bağlı Cezayir korsanı olarak Atlantik Okyanusu’ndan başlayarak seferler düzenlemiş, İzlanda’yı 26 gün kuşatmış, çok sayıda esir ve ganimetle geri dönmüş tarihe damga vurmuş Türk denizcilerinden. Lundy adasını merkez alarak, batılı devletlere korku salmıştır. İngilizler burunlarının diplerindeki bu adadan Türkleri atamamıştır. Bu hezimet (ﻫﺰﻳﻤﺖ) üzerine pek çok İngiliz amiral, Kraliyet tarafından görevden alınmıştır. 1631’de İngiltere’nin limanlarını vergiye bağlamış, Bristol Southamton gibi büyük limanları defalarca bombardıman etmiş, İrlanda’nın Baltimore limanını da aynı şekilde denetim altına almıştır. Hatta (ﺣﺘّﻰ) bu limanı 19 Haziran 1631’de kısa süreliğine de olsa tamamen ele geçirmiştir. Küçük Murat Reis Osmanlı’nın nasıl dünyaya hakim olduğunun ufak örneklerinden biridir. Bugün hala Türklerin attığı top mermileri İzlanda’da müzelerde sergilenmektedir.

(ﺣﺮﻛﺎﺕ) Askerî birlikler tarafından belli bir amaç gözetilerek yapılan yürüyüş, çarpışma, çevirme, kovalama, manevra gibi savaşa âit her türlü faâliyet.

(ﺿﺒﻂ) Tutma. Yönetimi altına alma, sâhip olma.

(ﻏﻨﻴﻤﺖ) Savaşta düşmandan alınan savaş esirleri, sivil esirler, menkul ve gayrimenkul mallar.

(ﻫﺰﻳﻤﺖ) Büyük ve kesin mağlûbiyet, bozgun, yenilgi.

(ﺣﺘّﻰ) “Bile, dahi, üstelik, bundan başka, hem de” gibi anlamı kuvvetlendirmek için kullanılan bir bağlaç.

Share