İMDADINA AŞÇILAR YETİŞTİ

Girit’i fetheden ancak korkusundan bunu bir türlü Sultana söyleyemeyen Sadrazam Fazıl Ahmet Paşa’nın imdadına usta Osmanlı aşçıları yetişti.

Sarayın usta aşçıları tarafından hazırlanan özel sunum, Sultan III. Mehmet’in (Avcı) gündemini bir anda değiştirdi. Sadrazam Fazıl Ahmet Paşa’nın rahat bir nefes almasını sağlayan ve  yaklaşık 24 yıldır sürmekte olan bir dizi askeri, politik, ekonomik sorunun nihayete erme müjdesi olarak da tarihe geçen özel sunum şu şekilde gerçekleşti.

Bilindiği gibi Girit meselesi Osmanlı’yı çok uğraştırmış ve iki Sultan eskitmişti. Devletin ekonomisi bu uğurda bozulmuş, yaklaşık 130 bin şehit verilmiş ve Yeniçeri ocaklarının isyanına neden olmuştu. Sultan İbrahim, Girit’in alınmasında ısrarcı idi ancak girişimleri hiçbir netice vermedi. Zaten adanın fethini görmek de kendisine nasip olmadı. Sultan İbrahim’in tahttan indirilmesinin ardından 7 yaşındaki oğlu Mehmet, tahta geçirildi.

İki Sultan eskiten Girit macerası, devletin ekonomisini bozduğu gibi hiç de azımsanmayacak bir insan gücünün de zayi olmasına neden olmuş ve bu uğurda 130 bin şehit verilmiştir.

Girit daha önceleri de birçok devletin önem verdiği, ele geçirmek istediği önemli bir bölgeydi. Osmanlı Devleti içinse diğer devletler için olduğundan daha önemliydi çünkü adanın konumu Osmanlı topraklarını ve Akdeniz’deki hakimiyet alanını tehdit eden stratejik bir noktada idi. Söz konusu stratejik gerekliliklere istinaden Sultan Avcı Mehmet de babasının da teşebbüs ettiği gibi Girit Adasını almak istedi. Ancak iki Sultan eskiten Girit macerası, devletin ekonomisini bozduğu gibi hiç de azımsanmayacak bir insan gücünün de zayi olmasına neden olmuş ve bu uğurda 130 bin şehit verilmiştir. Sultan İbrahim ve oğlu Sultan Üçüncü Mehmet’in çabaları netice vermemiş, Girit bir türlü alınamamıştır. Bu nedenle artık Girit’in adının bile anılmasına tahammül edemeyen Sultan Mehmet: “Girit’i almadan kim gelirse ve kim bana Girit’ten bahsederse boynu vurula.” şeklinde bir ferman irade eylemişti.

Beklenen müjdeli haber 24 sene sonra geldi ve nihayet sadrazam Fazıl Ahmet Paşa, Girit’i fethetmeyi başardı. Ancak yukarıda anılan ferman gereği, kimse bu haberi Sultana vermeye cesaret edemiyordu. Sonunda Sarayın kıdemli aşçılarından biri, kendi elleriyle çok özel bir yemek hazırladı ve Sultana takdim etti. Bu değişik yemek, Aşçıbaşının da tahmin ettiği gibi Sultanın çok hoşuna gitti. Hem göze hem de damağa hitab eden yemeği tadınca Aşçıbaşına yemeğin adını sordu. Beklediği fırsatı nihayet yakalayan Aşçıbaşı: “Sultanım yemeğin adı tirit, fetholundu Girit.” diyerek, müjdeli haberi Sultana veren kişi oldu. Aldığı habere doğal olarak çok sevinen Sultan Mehmet’in aşçıyı ödüllendirdiği öğrenilirken, “Tirit” adı verilen söz konusu yemek de  başta düğünler olmak üzere o günden sonra özel günlerin yemeği olarak sofralarımızda yerini aldı.

TİRİT (KAZ ASMA) TARİFİ

Girit Fatihi Köprülü Fazıl Ahmet Paşa’nın da memleketi olan Samsun (Vezirköprü) yöresinde daha çok kaz etiyle yapılan ve “Kaz Asma” adıyla da bilinen “Kaz Tiridi”nin yapımı için gerekli malzemeler ve tarifi ise şöyle:

Gerekli Malzemeler

1 Kg ince bulgur

1Kg Yufka (Tiritlik, kalın)

1Kg kaz eti

0,5 Kg kaz yağı

Tuz

Yapılışı

Kaz etinin yağlı kısmı ayrıldıktan sonra yeterince tuz ilave edilerek haşlanır. Ancak imkanınız varsa kazın, orijinal tariflerdeki gibi şişe geçirilip çevirme usulüyle ateşte pişirilmesi daha

leziz bir sonuç verecektir.  Ayrılan kaz yağı küçük küçük doğranarak eritilir. (Kazı, çevirme usulüyle bütün olarak pişirmeniz durumunda; bu iş için kazın altına koyacağınız tepsiye sızan yağları kullanmanız kafi olacaktır. ) Eritilen yağ ile üçgen şeklinde kesilen tirit yufka yağlanır. Daha sonra haşlama suyuyla bulgur pilavı yapılır. Didiklenen kaz eti bulgur pilavının üzerine dökülerek, yağlanan tirit ekmeği banılarak yenir. Afiyet olsun.

 

Sultan III. Mehmet: Büyükannesi Kösem Sultan ve annesi Hatice Turhan Sultanın velayeti altında küçük yaşta tahta çıkan Sultan III. Mehmet (Avcı); Ertuğrul Gazi, Osman Gazi ve Kanuni Sultan Süleyman’dan sonra en uzun süre tahtta kalan Osmanlı hükümdarıdır.

Girit: Girit yakınlarında batmış bir gemiden çıkarılan 2000 yıllık düzeneğin (Antikitera Düzeneği ) gökcisimlerinin konumlarını hesaplayabilen mekanik bir bilgisayar olduğu sanılıyor.

Share