FATİH’TEN TRANSFER BOMBASI

transferAkkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan ile Osmanlı hükümdarı Sultan II. Mehmet arasındaki siyasi ve askeri alanlarda, uzunca bir süredir devam etmekte olan kıyasıya rekabet, bilim ve teknoloji alanına da sıçradı. Fatih Sultan Mehmet’in bu alandaki son hamlesi Uzun Hasan’ı çileden çıkartacak gibi görünüyor. Sultan Mehmet ünlü gökbilimci Ali Kuşçu’yu, Uzun Hasan’ın sarayından, İstanbul’a yerleşmeye ikna ederek, yılın transfer bombasını da patlatmış görünüyor.

Bilindiği gibi; fethin hemen ardından İstanbul’u eskiden olduğu gibi bir dünya başkenti haline getirmek için çalışma başlatan Sultan Fatih, gerek doğu gerekse de batı dünyasının tanınmış bilim adamları ve sanatçılarını İstanbul’a davet etmeye devam ediyor. Bu amaçla Sultan Fatih tarafından başlatılan “1460 İstanbul Avrupa Kültür Başkenti” projesi, meyvelerini vermeye başladı. Uluğ Bey’in ölümü üzerine Semerkand’dan ayrılıp, Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın yanına yerleşen Ali Kuşçu, Uzun Hasan tarafından, Osmanlılar ile Akkoyunlular arasında barışı sağlamak amacı ile Fatih’e elçi olarak gönderilmesini fırsat bilen Fatih Sultan Mehmet tarafından Osmanlı’ya transfer edildi.
Sultan Fatih, Ali Kuşçu’ya İstanbul’da kalmasını ve medresede ders vermesini teklif etti. Ali Kuşçu, bunun üzerine, Tebriz’e dönerek elçilik görevini tamamladı ve tekrar İstanbul’a geri döndü. Ali Kuşçu, İstanbul’a gelişinde; Fatih tarafından görevlendirilen bir heyet tarafından sınırda sürpriz bir hoş geldin partisi ile karşılandı. Kendisi için ayrıca İstanbul’da da bir karşılama töreni düzenlendi. Tören sırasında kısa bir konuşma da yapan Ali Kuşçu’nun mutluluk gözyaşlarına haki olamadığı gözlendi. Ali Kuşçu’yu karşılayanlar arasında ise ulemâdan başta İstanbul kadısı Hocazâde Müslihü’d-Din Mustafa ve diğer bilim adamları da vardı. İstanbul’a gelen Ali Kuşçu’ya 200 altın maaş bağlandı ve Ayasofya’ya müderris olarak atandı. Ali Kuşçu’nun, burada Fatih Külliyesi’nin programlarını hazırlaması, astronomi ve matematik dersleri vermesi, ayrıca İstanbul’un enlem ve boylamını ölçerek, çeşitli Güneş saatleri de yapması planlanıyor. Ali Kuşçu’nun medreselerde matematik derslerinin okutulmasında önemli rolü olacağı tahmin ediliyor. Vereceği derslerin olağanüstü rağbet göreceği ve önemli bilim adamları tarafından da izleneceği öngörülüyor. Ayrıca dönemin matematikçilerinden Sinan Paşa’nın da öğrencilerinden Molla Lütfi aracılığı ile Ali Kuşçu’nun derslerini takip edeceği sanılıyor.
Uzun Hasan’ın, Fatih’in bu son hamlesine nasıl bir cevap vereceği ise merak konusu.

Share