Asch’in Sosyal Etkileşim Deneyi Şok Etti

Meşhur Sosyal Psikolog S. Asch’in yaptığı sosyal etkileşim deneyi; cemiyetin çok önemli bir yüzdesinin, sırf başkaları da öyle yapıyor diye göz göre göre yanlış yapmakta beis görmediklerini ortaya koydu.

Şahısların sosyal etkileşimlerinin karar alma süreçlerini nasıl etkilediğini araştıran Solomon Asch adlı Sosyoloğun tasarladığı deney, ilginç bir gerçeği ortaya çıkardı. 1951 ve 1952 yıllarında yürüttüğü deneyinde, Asch’in kurduğu düzenek ve elde ettiği neticeler ise şöyle: Asch, laboratuvarda belirli sayıda kişiden oluşan gruplara, sırayla birçok kart çifti gösterdi. Bu çift kartların birinde üç tane çizgi vardı. Çizgilerin biri kısa, biri orta biri de uzundu. Diğer karttaysa tek bir çizgi vardı. Bu tek çizgi, diğer karttaki üç çizgiden biriyle aynı uzunluktaydı ve algılama farklılıkları sorunu oluşmasın diye bu çizgilerin fiziksel gerçeklikleri belirgindi. Deney esnasında deneklere, bu tek çizginin uzunluk olarak diğer kartlardan hangisine benzediği soruldu. Aslında, masadaki deneklerden sadece biri gerçek denekken diğerleri ise Asch’in asistanlarıydı ve her defasında ne söyleyecekleri önceden belirlenmişti. Her kart çifti gösterildiğinde, asistanlar sırayla yargılarını söylemekte; esas deneğe ise söz sırası en sonda gelmekteydi. İlk birkaç gösterimde, araştırmacılar doğru cevap vererek, deneğin güvenini kazandılar. Fakat daha sonra sürekli yanlış cevap vermeye başladılar. Denek, sıra kendisine gelinceye kadar herkesin yanlış cevap vermesinden rahatsız olmaktaydı ancak ne var ki sıra kendisine gelince, onun da diğerlerinin verdiği cevabı (Bu cevabın gerçekle ilgisi olmadığı açıkken) tekrarladığı görüldü. Çok sayıda deneğin kullanıldığı bu araştırmada, katılanların %35’inin, gruba uyarak, apaçık gördükleri şeyin tersini söyledikleri kaydedildi.

Share